پیشینه ی ارتش ایران و سرزمینهای دیگر

‌به گزارش خبرنگار دفاعی امنیتی گروه سیاسی باشگاه خبرنگاران جوان و وبلاگ سازمان دانش آموزی دریا ۵۰۰ و کنکوریها

آشنایی با نظام جمع

هدف از اين آموزش ، پرورش صحيح جسمي و رواني افراد در حال آموزش است تا با انجام مجموعه اي از اعمال منظم و هماهنگ بتوانند حالات مختلف ايستادن صحيح را فرا گيرند ، قدرت كنترل و هماهنگي اندام ، اعضاء و حواس را به دست آورند و تمام نيروي جسمي و رواني خود را در اعمال دفاعي به كار گيرند و فرمانبري از دستورها و گسترش حس اطاعت پذيري آگاهانه را براي حفظ سلامتي خود و ديگران بياموزند .

قوانين نظام جمع و روش هاي اجراي آن :

آموزش نظم عمومي (نظام جمع ) گروه ها با آموزش حركاتي كه منظم و از روي قاعده است ، شروع مي شود .

هر حركتي در نظام جمع به دنبال " فرمان " خاصي صورت مي گيرد .

در نظام جمع ، هر فرمان از دو جزء زير تشكيل شده است :

1- خبر

2- اجراء

"خبر" در نظام جمع ، آگاهي و ايجاد آمادگي در فرد براي هماهنگي با جمع و " اجرا " هماهنگ شدن عملي با جمع ، اطاعت از فرمان و اجراي عمل خاصي مي باشد كه مربي يا سردسته دستور آن را داده است .

به عنوان مثال در فرمان از جلو نظام ، " از جلو " خبر است و " نظام " اجرا .

معمولا ميان خبر و اجرا چند ثانيه فاصله هست .

از جلو نظام ، فرماني است براي پشت سر هم قرار گرفتن افراد .

مربي يا سردسته ، جزء اول فرمان يعني خبر را با صداي بلند و كشيده به گوش افرادش مي رساند .

- از جلو ...

افراد با شنيدن جزء خبر فرمان از جلو نظام ، به سرعت پشت سر هم قرار مي گيرند .

سپس مربي جزء دوم فرمان را با صداي كوتاه و محكم اعلام مي كند .

- نظام

افراد با شنيدن جزء دوم فرمان از جلو نظام ، دست چپ خود را در حالي كه كاملا كشيده شده است ، به طرف بالا پرتاب مي كنند .

به صورتي كه پنج انگشت به هم چسبيده باشند و انگشت بزرگ دست چپ آن ها با شانه چپ نفر مقابلشان چهار انگشت فاصله داشته و كف دست آن ها رو به زمين و تقريبا موازي آن باشد .

بديهي است اولين نفر دست خود را بلند نمي كند ، زيرا كسي را در مقابل خود ندارد .

نتيجه اين فرمان ، اينست كه تمام افراد دقيقا پشت سر هم قرار مي گيرند و به فاصله "يك دست " با نفر جلو و عقب خود فاصله خواهند داشت .

بلافاصله ، بعد از فرمان " از جلو نظام" ، مربي يا سردسته "خبردار" مي دهد.

خبردار نيز از دو جزء تشكيل شده است "خبر" و" دار"

با شنيدن فرمان خبر دار ، دست چپ با شتاب پايين مي افتد و بلافاصله مشت شده و در امتداد خط دوخت شلوار قرار مي گيرد .

علاوه بر شيوه فرمان و اجراي معمولي فوق دو شيوه ديگر در فرمان و اجراي حركات نظام جمع وجود دارد كه عبارتند از :

1- اجراي فرمان با نمره و شمارش : پس از اداي جمله ، مربي فرمان مي دهد بشمار يك ، كليه افراد ضمن اجراي جزء يكم با صداي بلند شمارش را تكرار مي كنند .

با فرمان بشمار دو ، همه افراد مجددا ضمن اجراي جزء دوم فرمان ، شمارش را تكرار مي كنند .

مثلا در فرمان به راست راست با نمره و شمارش ، مربي فرمان مي دهد به راست راست ، با نمره و شمارش بشمار يك كليه افراد ضمن گردش به سمت راست مي چرخند (جزء يكم فرمان ) و با صداي بلند و هم زمان مي گويند :" يك" سپس فرمان داده مي شود بشمار " دو" . همه افراد پس از مكث كوتاهي بدون آنكه پاي چپ خود را خم كنند از كوتاه ترين راه آن را به پاي راست مي چسبانند ( جزء دوم فرمان ) و هم زمان مي گويند : " دو "

2- اجراي فرمان با نمره و بدون شمارش : چنانچه بخواهيم حركات جزء به جزء با و بدون شمارش توسط افراد صورت گيرد ، مربي پس از اداي جمله فرمان " به راست راست " فرمان مي دهد : (بشمار يك ) . افراد بدون تكرار شماره جزء يكم حركت را اجرا مي كنند و سپس با فرمان "بشمار دو" جزء دوم حركت را نيز بدون تكرار شماره انجام مي دهند .

براي مثال در فرمان به راست راست با نمره و بي شمارش ، مربي فرمان مي دهد به راست راست با نمره و بي شمارش "بشمار يك" . كليه افراد جزء يكم حركت را بدون شمارش اجرا مي كنند و سپس مربي فرمان مي دهد : (بشمار دو ) و همه افراد جزء دوم حركت را بدون تكرار شمارش انجام مي دهند .

طريقه قرار گرفتن افراد در صف

بيش از هر حركتي در نظام جمع ، شيوه ايستادن افراد مورد نظر است .

در يك جمع ، كلا افرادي كه اندازه قد آنها بلندتر از بقيه است بايد در جلوي صف بايستند .

اگر افراد به صورت گروه بايستند (پشت سر هم ) افراد بلند قد تر جلوي گروه قرار مي گيرند و اگر به صورت صف (پهلوي هم ) بايستند افراد بلند قد تر در سمت راست بايد بايستند .

محل ايستادن مربي نيزدر سمت چپ افراد است، به طوري كه هنگام حركت "دو سوم" افراد جلوي او و "يك سوم "بقيه پشت سر او قرار گيرند .

اگر افراد در حال حركت نباشند و يك جا ايستاده باشند ، مربي بايد در جايي بايستد كه صدايش را همه افراد بشنوند .

افراد در هنگام ايستادن بايد به نكات ذيل توجه كنند :

- بدن آزاد باشد ، بدون آنكه فشاري به آن وارد شود .

- پاشنه هر دو پا به هم چسبيده باشد .

- پنجه هاي پا در يك خط و به اندازه عرض يك پا باز باشند .

- شكم به طرف داخل رفته ، سينه جلو و پاها كشيده ، شانه ها باز و بدن در يك خط عمودي قرار گيرد .

- گردن افراشته ، سربالا ، شعاع ديد چشم مستقيم ، صورت طبيعي و چانه اندكي بالا قرار گيرد .

- هر دو دست كشيده و مشت شده و انگشت شست پشت امتداد خط دوخت شلوار و ساير انگشتان چسبيده به شلوار و كف دست رو به بدن باشد .

بعد از اين كه افراد به ترتيب قد در يك صف قرار گرفتند ، فرمان ( افراد بايست ) صادر مي شود .

بايست : براي در يك خط قرار دادن پنجه پاهاي كليه نفرات فرمان داده مي شود .

" افراد بايست "

با اين فرمان هر نفر سرش را پايين مي اندازد و با حركت ريز و تند به جلو يا عقب ، پنجه پاهاي خودرا با نفر سمت راست در يك خط قرار مي دهد و به همين حالت مي ماند تا نفر سمت راست وي سر را با شتاب به بالا ببرد سپس او هم بلافاصله همين حركت را تكرار مي كند .

بدو بايست : اگر افراد رسد يك مربي پراكنده باشند ، قبل از فرمان بالا ، فرمان " بدو ، بايست "صادر مي شود .

مربي براي اجراي اين فرمان ، جاي اولين فرد يا اولين صف را تعيين مي كند . بعد فرمان" بدو، بايست" مي دهد .

افراد بلافاصله از جاي خود حركت مي كنند و پشت نفر اول يا صف اول قرار مي گيرند .

اگر تعداد صف ها بيش از يك صف باشد فاصله هر صف از صف جلويي خود بايد به اندازه يك دست كشيده باشد .

بعد از فرمان " بدو، بايست" و"افراد ، بايست" نوبت فرمان "از جلو ، نظام " است .

شما پيش از اين با فرمان از جلو نظام آشنا شده ايد ، آيا مي توانيد بگوييد فرمان" افراد ، بايست" و" از جلو، نظام" چه تفاوتهايي با هم دارند ؟

از راست نظام : براي اين كه افراد كاملا حالت نظامي بگيرند و استوار بايستند بايد فرمان "خبردار" صادر شود ، اما چون ممكن است هنوز افراد در يك صف مستقيم و منظم قرار نگرفته باشند ، پيش از فرمان "خبر دار " ، فرمان "از راست نظام" صادر مي شود .

با اين فرمان ، همه ( به جزء گروه اول كه كسي در سمت راستشان قرار نگرفته ) سر خود را به سمت راست بر مي گردانند ، چانه را اندكي بالا مي گيرند و گوش راست را كمي بالاتر از گوش چپ قرار مي دهند و زير چشمي حالت ايستادن خود را بررسي مي كنند .

با صدور فرمان "خبردار" سرها يكباره با شتاب به جلو بر مي گردد .

قبلا با فرمان خبردار آشنا شده ايد .

پس از فرمان خبردار ، نوبت فرمان " آزاد " است .

آزاد : فرماني است براي تغيير حالت دادن خبردار .

با اين فرمان ، افراد پاي چپ خود را به سرعت از زمين بلند مي كنند و با يك ضربه محكم و به اندازه پهناي شانه به سمت چپ مي كوبند ، به طوري كه پنجه هر دو پاي هر نفر در يك امتداد قرار گيرد .

هم زمان با اين حركت با دست چپ ، مچ دست راست را گرفته و هر دو دست به طور كشيده در پشت و انتهاي ستون فقرات قرار مي گيرند .

در حالت آزاد مانند حالت خبردار ، افراد بنا بر تغيير سمت بايد حركت بكنند .

در تمام اين حركات اگر چه فرد به تنهايي عمل مي كند ، اما هماهنگي خاصي با ساير افراد هم گروه خود دارد .

به چپ چپ

تغيير سمت 90 درجه است به طرف چپ ، اين فرمان از دو جزء به شرح زير تشكيل شده است :

جزء يكم : نفر روي پاشنه پاي چپ و پنجه پاي راست به كمك حركات سريع شانه ها به اندازه 90 درجه به سمت چپ مي چرخد ، در حالي كه بدن كاملا راست ، دست ها به بدن چسبيده و كشيده ، سر بالا ، پاي راست كشيده و پاشنه متمايل به خارج است .

جزء دوم :پس از انجام گردش و مكث لازم،پاي راست بدون آنكه خم شود از كوتاه ترين راه به پاي چپ مي چسبد .

به راست راست

90 درجه تغيير است به سمت راست ؛ اين فرمان در دو جزء به شرح زير اجرا مي شود :

جزء يكم : نفر روي پاشنه راست و پنجه پاي چپ به كمك حركت سريع شانه ها به اندازه 90 درجه به سمت راست مي چرخد .

وضعيت كلي بدن بايد مانند حركت به چپ چپ باشد .

جزء دوم : پس از انجام گردش و مكث لازم ، پاي چپ بدون آن كه خم شود از كوتاه ترين راه به پاي راست مي چسبد .

عقب گرد

تغيير سمت 180 درجه اي است از طرف چپ ، اين فرمان در دو جزء به شرح زير اجراء مي شود :

جزء يكم : نفر روي پاشنه چپ و پنجة پاي راست به كمك حركت سريع شانه ها به اندازه 180 درجه به سمت چپ مي چرخد ، در حالي كه بدن كاملاً راست ، دستها كاملاً كشيده ، سر، بالا و زانوي پاي راست در گودي پاي چپ قرار مي گيرد .

جزء دوم : پس از انجام گردش و مكث لازم ، پاي راست از كوتاهترين راه با ضربه به پاشنه پاي چپ مي چسبد . جزئيات عقب گرد همانند فرمان به چپ چپ است ، با اين تفاوت كه به جاي 90 درجه ، 180 درجه از چپ بايد چرخيد .

فرمان آزاد

پس از فرمان خبردار اين فرمان كه توسط مربي داده مي شود ، اعضاء مي بايست پاي چپ را به اندازة عرض شانه باز كرده و با دست راست ، مچ دست چپ را از پشت بدن بگيرند .

به جاي خود

فرماني است براي برگشت به حالت صحيح ايستادن در مكان اوليه.

حركت از نو

با اين فرمان ، افراد دوباره همان وضعيت فرمان قبلي را اتخاذ مي كنند .

در جا زدن

منظور از درجا زدن ، حفظ آهنگ و فاصلة مسافت و گرفتن نظام است . اين فرمان به دو صورت (درجاقدم رو ) و (درجا) فرمان داده مي شود .

با فرمان در جا قدم رو ، نخست پاي چپ از زانو شكسته و از پشت بالا آمده تا پاشنه تقريباً در خط نشيمن قرار مي گيرد . سپس با ضربه به جاي نخستين كوبيده مي شود بلافاصله پاي راست نيز همين كار را انجام مي دهد .

به همين ترتيب ، پاها با آهنگ قدم متناوباً بلند شده و پائين مي آيد ، دست راست هم همزمان با پاي چپ و تا خط شانه نفر جلو و موازي با زمين بالا آمده و دست چپ كشيده و مشت مي شود .

همه اين حركات را افراد به تنهايي مي آموزند تا وقتي در رسد و گروه قرار مي گيرند ، بتوانند هماهنگ با بقيه عمل كنند . يعني "حركات اجتماعي" منظم داشته باشند .

مثلا با شنيدن فرمان "به چپ چپ " همه افراد يكباره و هم زمان روي پنجه پاي راست و پاشنه پاي چپ مي چرخند و آنگاه پاشنه پاي راست خود را هم زمان و با ضربه به پاي چپ مي كوبند .

در اجراي فرمان "به راست راست " نيز همه افراد يكباره و همزمان روي پنجه پاي چپ و پاشنه پاي راست مي چرخند و سپس پاشنه پاي چپ خود را با هم و با ضربه به پاشنه پاي راست مي كوبند .

در فرمان " عقب گرد " نيز همه اعضاء روي پنجه پاي راست و پاشنه پاي چپ مي چرخند و پاي راست خود را با ضربه به پاي چپ مي چسبانند .

تفاوت اين حركت با حركت به چپ چپ ، فقط در مقدار چرخش است .

در فرمان به چپ چپ افراد فقط 90 درجه به چپ مي چرخند ولي در فرمان عقب گرد ، مقدار چرخش 180 درجه است .

بقيه حركاتي را هم كه قبلاً آنها را بصورت انفرادي آموخته ايد ، براي اين است كه در جمع به صورت يكباره و همزمان به آنها عمل كنيد تا نظم و هماهنگي لازم در حركات گروهي پديد آيد .

فرمان قدم رو بصورت رژه

اين فرمان براي انجام رژه داده مي شود ، كه ابتدا پاي چپ و دست راست كشيده شود بطوريكه پاي چپ با سطح زمين زاويه اي حدود 90 درجه تشكيل داده و دست راست نيز در جلوي بدن مانند فرمان از جلو نظام قرار بگيرد

احترام در نیروهای مسلح شیوه و روش خاصی دارد.

ادای احترام در هر مجموعه و گروه به یک نوع انجام می‌شود، این ادای احترام در نیروهای مسلح شیوه و روش خاصی دارد که در این گزارش می‌خواهیم آن را بررسی کنیم. این ادای احترام در نیروهای مسلح بسیار مهم است به نحوی که کوچک‌ترین تغییر در آن بی احترامی به شخص مقابل محسوب می شود؛ اما آنچه در برخی موارد جلب توجه می کند احترام نیروهای نظامی به افراد غیرنظامی است

ادای احترام نیروهای مسلح یکی از ارکان نظام

ابتدا باید مجموعه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران که تحت عنوان ستادکل نیروهای مسلح تشکیل شده را بررسی کنیم. ستاد کل نیروهای مسلح از ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سازمان بسیج مستضعفین و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران تشکیل شده است. آداب احترام نظامی به طور کلی در همه این نیروها به شکل یکسان تنظیم شده است، اما در برخی از این نیروها به سبب آیین نامه های داخلی کمی با سایر نیروهای تفاوت دارد

آئین‌نامه احترام نظامی نیروهای مسلح

ماده ۹۳

برای مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا، مقام محترم ریاست جمهوری، رئیس ستاد فرماندهی کل قوا، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، رئیس ستاد کل سپاه، فرماندهان نیرو‌های ارتش و سپاه و نیروی انتظامی، وزیر دفاع و سایر مقامات منصوب در محل و روسای کشور‌ها و سران ارتش‌ها که میهمان رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران باشند و پیکر مطهر شهدا در تمام موارد در سازمان‌های نظامی و انتظامی و همچنین در مکان‌های غیر نظامی و انتظامی چنانچه نظامیان به حالت صورت بندی آماده ادای احترام باشند برابر آیین نامه تشریفات، احترام دسته جمعی به عمل می‌آید.

ماده ۹۴

احترام دسته جمعی از طلوع تا غروب آفتاب هنگامی به عمل می‌آید که تعداد حاضرین ۴ نفر و بیشتر باشد.

ماده ۹۵

همه پرسنل جمعی برای فرماندهان و روسا و مدیران مربوط خود برابر مقررات این آیین نامه ادای احترام دسته جمعی می‌نمایند.

ماده ۹۶

الف: هنگام تشریف فرمایی مقام معظم رهبری و فرماندهی کل قوا، ورود مقام محترم ریاست جمهوری، رئیس ستاد فرماندهی کل قوا، فرمانده کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، رئیس ستاد مشترک ارتش جمهوری اسلامی ایران، رئیس ستاد کل سپاه، فرماندهان نیرو‌های ارتش، سپاه و نیروی انتظامی، وزیر دفاع و سایر مقامات منصوب در محل‌های ارتشبدی و سپهبدی و روسای کشور‌ها و سران ارتش‌ها که میهمان رسمی دولت جمهوری اسلامی ایران باشند و پیکر مطهر شهدا در تمام موارد در سازمان‌های نظامی و انتظامی که به فرمان ارشد نظامیان حاضر نسبت به آن‌ها احترام دسته جمعی به عمل می‌آید

ب: هنگام ورود فرماندهان، مدیران و روسا به مکان‌های نظامی و انتظامی چنانچه حاضرین به حال تفرقه باشند ارشد نظامیان حاضر با فرمان ایست خبردار ادای احترام می نماید و اگر ارشد متوجه ورود نباشد، اولین نفری که متوجه می‌شود با صدای بلند فرمان ایست، سمت به داده سپس ارشد حاضرین، خبردار می‌نماید.

تبصره: چنانچه در موقع ورود فرمانده به قسمت مربوطه، رده یا درجه بالاتر حضور داشته باشند برای وی ادای احترام دسته جمعی نمی‌گردد.

ج: هنگام ورود فرماندهان، مدیران و روسا به مکان‌های نظامی و انتظامی چنانچه برای احترام آن مقام، یکان با صورت بندی و مسلح به تفنگ آماده باشد برابر مقررات آیین نامه مشق صف جمع فرمانده یکان مزبور با فرمان خبر دار و پیش فنگ برای آن مقام ادای احترام دسته جمعی خواهند نمود و در سایر موارد چنانچه افراد مسلح به تفنگ حاضر شده باشند، ادای احترام دسته جمعی فقط با فرمان خبر دار انجام خواهد شد و سایر حاضران که برابر مقررات این روش باید به وارد شونده ادای احترام نمایند با همان فرمان ادای احترام خواهند کرد.

ماده ۹۷

ادای احترامات دسته جمعی در مکان‌های غیر نظامی و انتظامی

فقط در مواردی که نظامیان با صورت بندی آماده باشند با رعایت بند ب ماده ۹۶ ادای احترامات دسته جمعی نسبت به فرماندهان، روسا یا مدیران و همچنین سایر نظامیانی که در رده بالاتر از ارشد نظامیان حاضر باشند به عمل می‌آید.

ماده ۹۸

در موارد و مکان‌های زیر احترام دسته جمعی به عمل نمی‌آید

الف: هنگام تلاوت قرآن مجید در کلیه تجمعات.

ب: در حین اجرای مراسم صبحگاه و شامگاه.

ج: سخنرانی‌ها و سمینار‌ها (در جریان اجرای برنامه)

د: شورا‌ها و کمیسیون‌ها (هنگامی که بحث شروع شده باشد)

ه: در مساجد و اماکن مذهبی

و: در گلزار شهدا و قبرستان.

ز: کلاس‌های درس و کارگاه‌های آموزشی و میادین ورزشی (در حین اجرای برنامه) باستثنای بازدید‌های رسمی.

ح: مکان‌ها غیر نظامی چنانچه نظامیان در بین غیر نظامیان متفرق باشند.

ط: بیمارستان‌ها و درمانگاه‌ها

ی: میدان‌های تیر در حین اجرای تیر اندازی

ک: دفاتر (مگر در بازدید فرماندهان، روسا و مدیران و بازرسی‌ها)

ل: زائر سرا، اردوگاه تفریحی و باشگاه‌ها (هنگام پذیرایی از مهمانان، همچنین پرسنل مواقعی که با خانواده خود در آن محل حضور دارند)

م: در کارگاه‌های فنی و حین انجام بازدید فنی.

تبصره: در موارد مربوط به بند‌های د- ح – ک – م، به محض ورود یا خروج مقامی که در سایر موارد بایستی برای او احترام دسته جمعی بعمل آید کلیه حاضرین بدون خبر دار به حال احترام از جای برخاسته و ادای احترام انفرادی می‌نماید.

ارتش جمهوری اسلامی ایران

سازمان این نیروی نظامی قدیمی‌ترین سازمان یک نیروی نظامی در کشورمان است که در دوران پیش از انقلاب آداب و لباس و حتی درجه‌های نظامی آن با پس از انقلاب تفاوت داشت. به طور مثال پیش از انقلاب برای فرماندهان ارشد ارتش به جای کلمه امیر از لفظ تیمسار استفاده می‌کردند. در ابتدای انقلاب اسلامی هم ارتش برای مدتی با نام ارتش ملی خوانده می‌شد. اما در دوران دفاع مقدس به نام ارتش جمهوری اسلامی ایران تغییر نام پیداکرد. ارتش از ابتدای انقلاب اسلامی فقط شامل سه نیروی هوایی، دریایی و زمینی بود و رئیس ستاد مشترک، مسئول کلیه امور ارتش بود که از سال ۱۳۷۷ یک جایگاه به نام فرمانده کل ارتش در ارتش تشکیل و رئیس ستاد مشترک ارتش به دومین مقام عالی ارتش تبدیل شد.

دهه ۸۰ بود که بخش پدافندی از نیروی هوایی ارتش مجزا شد و فعالیت‌های پدافندی ارتش تحت نام قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء سامان گرفت. دهه ۹۰ بود که با دستور رهبر انقلاب نیروی جدیدی با نام نیروی پدافند هوایی ارتش تشکیل شد که تعداد نیرو‌های ارتش را به چهار نیرو تبدیل کرد.

این باور در بین مردم وجود دارد که ارتش منظم‌ترین نیروی نظامی کشور است و مقررات نظامی در این نیرو به بهترین نحو اجرا می‌شود؛ اما طبق آئین نامه‌های نظامی اصول کلی احترام نظامی در نیرو‌های مسلح یک شکل واحد است.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

پایه این نیرو را باید پیوستن داوطلبانه نیرو‌های مردمی در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی به کمیته انقلاب اسلامی دانست. این نیرو در سال ۵۸ با فرمان حضرت امام خمینی (ره) و برپایه همان نیرو‌های مردمی تشکیل شد و توسط ارتش آموزش دید. با آغاز دفاع مقدس در سال ۵۹ این نیرو همپای ارتش وارد میدان شد و در بسیاری از عملیات‌های مهم به همراه ارتش نقش مهمی در پیروزی رزمندگان کشورمان داشت. بیشتر توان سپاه پاسداران تا سال ۶۴ و ۶۵ تنها بر روی نیروی زمینی متمرکز بود و در این سال با تشکیل نیروی دریایی و نیروی هوایی شاکله این نیروی نظامی در مسیر تکامل قرار گرفت. پس از جنگ بود که در سال ۶۷ نیروی قدس سپاه نیز نیروی جدیدی بود که سپاه را وارد فعالیت‌های کمک به محور مقاومت کرد.

سال ۸۸ نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به نیروی هوافضای سپاه تبدیل شد که در آن علاوه بر حضور هواپیما و بالگرد، انواع موشک‌ها نیز طراحی و ساخته شد.

اصول احترام نظامی در این نیروی نظامی به صورت کلی به همان شکل واحد مصوب ستاد کل نیروهای مسلح است؛ اما در رده های پائین‌تر از فرماندهان ارشد به صورت ساده‌تری نسبت به سایر نیروهای مسلح انجام می‌شود و سخت‌گیری های معمول کمتر دیده می شود.

بسیج مستضعفین

این نیروی مردمی با شعار ارتش ۲۰ میلیونی روز پنجم آذرماه سال ۵۸ به فرمان امام خمینی بنیانگذار انقلاب اسلامی تاسیس شد و در دوران دفاع مقدس به عنوان نیروی داوطلب مردمی در جبهه‌ها فعالیت می‌کرد. جنگ تحمیلی که تمام شد، بسیج شروع کرد به گسترش فعالیت‌های مردمی در عرصه‌هایی مانند پزشکی، مهندسین، مساجد، دانش آموزی، دانشجویی. البته بسیج تا سال ۸۸ به عنوان یک نیروی مستقل فعالیت می‌کرد که در این سال به یک سازمان زیرمجموعه سپاه تبدیل شد، پس نحوه ادای احترام آن نیز همانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تنظیم می‌شود.

بسیج همواره در بحران‌هایی مانند زلزله و سیل‌های مختلف در یاری رساندن به مردم نقش مهمی داشته است. اصول احترام نظامی نیز مانند سپاه تنظیم شده است.

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

نیروی انتظامی در سال ۱۳۷۰ به منظور ساماندهی و تکمیل فعالیت‌های شهربانی سابق کل کشور با ادغام شهربانی و ژاندارمری کل کشور تکمیل شد. بیشتر موازین و درجات این نیرو مانند سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تنظیم می‌شود.

آداب و احترامات نظامی برای سربازان…

آداب و احترامات نظامی برای سربازان…

امام خمینی(ره):
“از ثمرات انضباط،اطاعت از فرماندهان است.باید تمام افراد نیروهای مسلح از فرماندهان خود اطاعت کنند،که بحمدالله میکنند.سرپیچی از اطاعت فرمانده،چه در قوای نظامی،انتظامی و چه در سپاه پاسداران،چه بسیج و نیروهای مردمی مسئولیت دارد و موجب تعقیب است.”

هدف از ادای احترام نظامی

برابر ماده ی (۷۶)آیین نامه انضباطی،ادای احترامات نظامی در نیروهای مسلح موجب صمیمیت،افزایش همبستگی و تحکیم مبانی انضباط میگردد و رعایت آن از طرف اعضای نیروهای مسلح ضروری است.فرماندهان،مدیران و کارکنان ارشد باید اجرای آن را دقیقا از کارکنان نظامی بخواهند.

آداب لباس پوشیدن افراد نظامی

نحوه ی لباس پوشیدن
شامل:بلوز(برگ سینه و دکمه ها به طور کامل بسته شود و لبه ی پایین بلوز داخل شلوار قرار گیرد)شلوار(فانسقه یا کمربند داخل پل شلوار قرارگیرد)جوراب سازمانی و پوتین(بند پوتین تا آخرین سوراخ به طور ضربدری بسته و اضافه ی ان داخل پوتین قرارگیرد)
گتر شلوار:لبه ی شلوار به اندازه ی دو انگشت بالاتر از لبه ی پوتین به داخل برگردد.

تشریح فرامین نظامی
فرامین نظامی ازدو” جزء” تشکیل میشود:
جزء اول)”خبر”که با صدای رسا و کشیده ادا میشود.
جزء دوم)”اجرا”که با صدای کوتاه و مقطع ادا میشود.

روش اجرای فرامین
تعدادی از فرامین نظامی،از چند حرکت متوالی تشکیل شده که برای هر چه بهتر فراگرفتن آن،لازم است در چند مقطع انجام شود که در نهایت فرمان نظامی به طور کامل انجام میشود:
.اجرای فرمان با نمره و با شمارش
.اجرای فرمان با نمره و بدون شمارش
.اجرای فرمان بدون نمره و بدون شمارش

حالت ایستادن نظامی (خبردار)
الف)ایستادن بدون تفنگ
بدن آزاد،راست و کشیده،پاشنه ی پاها به یکدیگر چسبیده،قسمت لبه ی جلویی پوتین ها در یک خط و به اندازه ی طول پایه ی قنداق تفنگ از یکدیگر فاصله داشته باشند.
شکم داخل،سینه جلو،کمر راست وکشیده،کتف ها بازو در یک خط قرار گیرد.
گردن برافراشته،سربالا و روبرو،شعاع دید چشم مستقیم به جلو،صورت به حالت طبیعی،دهان بسته و چانه اندکی به طرف بالا باشد.
هردو دست کشیده و مشت،انگشت شصت در امتداد خط دوخت شلوار،سایر انگشتان چسبیده به شلوار به طوری که کف دست رو به بدن باشد.

آداب و احترامات نظامی برای سربازان…

ب)ایستادن با تفنگ
علاوه بر رعایت حفظ حالت خبردار(بند الف)موارد زیر را نیز باید انجام داد:
تفنگ به صورت عمودی روی زمین(به طوری که کف قنداق روی زمین چسبیده)به کنار پوتین پای راست و نوک آن به موازات پنجه ی پا قرار گرفته باشد.
دست راست کشیده،روپوش لوله تفنگ را(به طوری که انگشت شصت از پشت وسایر انگشتان از جلو میگیرد).در صورتی که تفنگ مجهز به سر نیزه باشد،قبضه ی سرنیزه را در دست میگیرد.

گردشها
الف)در حالت ایستاده
“به چپ-چپ”:تغییر سمت ۹۰درجه ای به چپ میباشد که روی پاشنه ی پای چپ و پنجه ی پای راست انجام میگیرد.
“به راست-راست”:تغییر سمت ۹۰درجه ای به راست میباشد که روی پاشنه ی پای راست و پنجه ی پای چپ انجام میگیرد.
“عقب گرد”:تغییر سمت ۱۸۰درجه ای به عقب که همانند فرمان “به چپ-چپ”میباشد،با رعایت اینکه برای حفظ تعادل بدن،زانوی پای راست را در گودی پشت زانوی پای چپ قرار میدهیم.
“نیم به راست-راست”:تغییر سمت ۴۵درجه ای که همانند فرمان”به راست-راست”میباشد.
“نیم به چپ-چپ”:تغییر سمت ۴۵درجه ای که همانند فرمان”به چپ-چپ”میباشد.
ب)در حال حرکت
“به چپ-چپ”:نفر پای راست را محکم به زمین زده،همزمان روی پنجه ی پای راست به اندازه ی ۹۰درجه به چپ میجرخد و سپس پای چپ بعدی را برای ادامه ی حرکت در سمت مورد نظر به زمین میکوبد.
“به راست راست”:نفر پای چپ را محکم به زمین زده،همزمان روی پنجه ی پای چپ به اندازه ی ۹۰درجه به راست میجرخد وبلافاصله پای راست را در کنار آن قرار قرار میدهیم و سپس با زدن محکم پای چپ بعدی به زمین،به حرکت خود ادامه میدهیم.
“عقب گرد”:همانند فرمان”به چپ-جپ”بوده با این تفاوت که ۱۸۰درجه چرخش میکند.
“چپ به عقب،رو”:نفرات با زدن پای چپ به آرامی و حفظ نظام از راست و آهنگ حرکت،۱۸۰درجه از سمت چپ به عقب برمیگردند(نفراول از سمت چپ صف اول،ضمن بالا آوردن دست راست به صورت مشت کرده با صدای بلند فرمان میدهد:”درجا”).پس از گرفتن سمت کامل با فرمان”پیش”به حرکت ادامه میدهند.
“راست به عقب،رو”:همانند فرمان”چپ به عقب،رو”بوده با این تفاوت که گردش از سمت راست انجام میشود(نفر اول سمت راست صف اول،دست خود را بالا می آورد).
“سمت راست،رو”:همانند فرمان “راست به عقب،رو”بوده با این تفاوت که ۹۰درجه گردش انجام میشود.
“سمت چپ،رو”:همانند فرمان “چپ به عقب،رو”بوده با این تفاوت که ۹۰درجه گردش انجام میشود.
تذکر)در صورتی که نفرات همراه با تفنگ باشند و تفنگ نیز به صورت پافنگ بوده باید در اجرای فرامین بالا به نکات زیر توجه نمود:
۱٫بلافاصله پس از صدور جزء(خبر) فرمان،قنداق تفنگ را به اندازه ی چهار انگشت بسته از سطح زمین بالا بیاید.
۲٫با صدور جزء(اجرا) فرمان،حرکات مورد اشاره انجام میگیرد،ضمن اینکه تفنگ در تمامی مدت اجرای فرمان به صورت عمودی بر سطح زمین قرار داشته و پس از پایان فرمان بلافاصله در کنار پوتین پای راست قرار میگیرد.

“آزاد”
این فرمان برای تغییر حالت”خبردار” میباشد.بااجرای آن نفر پای چپ خود را با سرعت از زمین بلند و با یک ضربه محکم به زمین میکوبد(به اندازه ی عرض شانه).همزمان با این حرکت دست چپ مچ دست راست را که مشت میباشد گرفته پ(به طوری که هردو دست کشیده میباشد)و فریاد میزند:”شهید”

در زمانی که نفر تفنگ به همراه داشته باشد،ضمن کوبیدن پای چپ،با دست راست لوله ی تفنگ(یا قبضه ی سرنیزه)را به طور کشیده به طرف جلو می آورد(در حالی که کف قنداق از زمین جدا شده و تنها نوک جلویی آن با زمین تماس دارد).دست چپ نیز به صورت مشت کرده در کنار بدن قرار دارد.

“راحت باش”
با این فرمان، نفر محل ایستادن یگان را ترک و به استراحت و تجدید نیرو میپردازد.

“درجا راحت باش”
با این فرمان،نفر بدون تغییر محل جای خود، براحتی ایستاده و استراحت مینماید.پوشاک و تجهیزات خود را مرتب مینماید.

“به جای خود”
این فرمان،برای بازگشت به حالت صحیح ایستادن(خبردار)در سمت اولیه به کار میرود.

“حرکت از نو”
با این فرمان،افراد دوباره همان وضعیت قبل از فرمان را به خود میگیرند.

“درجا زدن در حالت ایستاده”
منظور از درجا زدن،حفظ آهنگ و فاصله ی مسافت و نظام گرفتن میباشد.درصورتی که تفنگ همراه باشد.تفنگ از سطح زمین چهار انگشت بلند شده و به حالت عمودی در کنار بدن قرار دارد.

“ایست در حال درجازدن”
این فرمان،برای متوقف کردن افراد به کار میرود.فرمان ایست،زیر پای راست صادر میشود و نفرات بلافاصله پای چپ بعدی خود را روی زمین ثابت کرده و پاشنه ی پای راست بعدی خود را به پاشنه ی پای چپ،میچسبانند.
در زمانی که تفنگ همراه باشد پس از اجرای ایست کامل،تفنگ به طور عمودی در کنار بدن روی زمین قرار میگیرد.

“پیش”
در اجرای این فرمان،نفرات که در حال در جا زدن میباشند اولین پای چپ را پس از فرمان،محکم به زمین کوبیده و شروع به حرکت مینمایند.

“از جلو نظام”
این فرمان به منظور پشت سر قرا رگرفتن افراد و تنظیم افراد و تنظیم فاصله ی صفوف از یکدیگر به کار میرود.

“بدو بایست”
به منظور جابجایی سریع یگان به کار میرود.
“انواع قدم ها”
الف)”قدم رو”:با شنیدن جزء خبر فرمان،نفر روی پنجه ی پاها بلند شده و با شنیدن جزء دوم فرمان، با زدن محکم پای چپ به زمین شروع به حرکات مینمایند.
ب)”قدم راه”:قدمی است ناموزون که بدون رعایت آهنگ قدم و فاصله انجام میگیرد.
پ)”قدم دو”:به منظور طی نمودن سریع مسافت انجام میگیرد.
ت)”قدم آهسته”:به منظور آماده نمودن و استحکام بخشیدن به حرکات و نظارت کامل بر نحوه ی اعمال حرکت دست ها و پاها انجام میگیرد.
ث)”قدم موزون”:همانند قدم رو میباشد بدون کوبیدن پا به زمین و با رعایت طول هر قدم(۷۵سانتی متر).
ج)”قدم آماده”:به منظور هماهنگ بودن حرکات و جلوگیری از خستگی نفرات در هنگام اجرای مراسم رژه استفاده میشود.
ضمن اینکه پاها به طور کشیده به فاصله ی ۲۵درجه از سطح زمین بالا می آید.
چ)”قدم محکم”(خبردار):به هنگام اجرای مراسم رژه استفاده میشود که پاها به طور کشیده به فاصله ی ۹۰درجه از سطح زمین بالا می آیند.
ح)”قدم به جلو یا به عقب”:برای انتقال نفرات به جلو یا به عقب انجام میگیرد که به طور معمول از اعداد فرد استفاده میشود.

“دست فنگ”
این فرمان به جهت جابجایی سریع با تفنگ با دو حرکت انجام میشود.

“بند فنگ”
به منظور آویختن تفنگ روی کتف راست و برای حمل آن در مسافت دور است.

“حمایل فنگ”
به منظور راهپیمایی های طولانی و استفاده کردن از هردو دست،تفنگ در قسمت پشت بدن به طوری که لوله ی آن به سمت چپ است قرار میگیرد.

“نگون فنگ”
به جهت شرکت در مراسم تشییع پیکر مطهر شهدا و راهپیمایی در حال بارندگی،از این حالت استفاده میشود.

“نیزه فنگ”
به منظور آماده ساختن تفنگ برای آموزش”پیش فنگ”،”دوش فنگ”و”ادای احترام”است.

“پیش فنگ”
به منظور ادای احترام نظامی انجام میشود.

“دوش فنگ”
قرار گرفتن تفنگ روی کتف چپ بدن که با سه حرکت انجام میشود.

“چاتمه فنگ”
برای اجرای چاتمه فنگ گرفتن آرایش به ستون سه ضروری است.

“احترامات”
۱)احترامات انفرادی
۲)احترامات اجتماعی
۳)احترامات در مواقع خاص

ادای احترامات انفرادی در مواقع خاص

ادای احترام در مکان غیر مسقف:
۱)هرگاه نفر در مکانهای غیر مسقف (فضای باز)نشسته باشد.به محض دیدن مافوق باید برخاسته و از ۶قدمی حالت خبردار به خود گیرد و سر را به سمت مافوق(فرد مورد احترام)برمیگرداند و ادای احترام مینماید.
۲)چنانچه فرد در مکان غیر مسقف نشسته و مقام مافوق به سوی او بیاید باید با سرعت برخاسته و از ۶قدمی حالت خبردار می ایستد و ادای احترام می نماید.
۳)به هنگام نشستن پشت میز در فضای باز باید کلاه را در گوشه ی سمت راست قرار داد و به هنگام ادای احترام،باید به سرعت از پشت میز دو قدم به راست یا چپ حرکت نموده،با چسباندن پاشنه ی هردوپا و حفظ حالت خبردار ادای احترام نماید.
ادای احترام در مکان مسقف:
۱)به محض ورود به مکان های مسقف،کلاه به جا کلاهی یا زیر خط کمربند در پهلوی چپ قرار میگیرد،به طوری که نقاب کلاه رو به جلو و دهانه ی کلاه رو به بدن باشد.ادای احترام با چسباندن پاشنه ی پای راست به پاشنه ی پای چپ انجام میشود.
۲)به هنگام حرکت ادای احترام با نگاه کردن به شخص مافوق صورت میگیرد.
۳)هرگاه نفر که در محل کار خود(مکان مسقف) پشت میز نشسته باشد به محض ورود مافوق،از جای خود برخاسته ضمن چسباندن پا و حالت خبردار،ادای احترام مینماید.
احضار کردن
ادای احترام بدین شرح است:
۱)نفربه محض شنیدن دستور با قدم رو و یا قدم دو،به سمت مافوق می آید و در سه قدمی فرد مافوق با ضربه ی پای چپ به زمین و چسبانیدن پاشنه ی پای راست به پای چپ می ایستد.
۲)اگر سردوشی داشته باشد با دست ادای احترام مینماید و اگر نه به حالت خبردار می ایستد.
۳)هرگاه نفر مسلح باشد در تمام حالات با چسباندن پا و حفظ حالت خبردار ادای احترام مینماید(به جز در حالت حمایل فنگ که در صورت داشتن سردوشی با دست ادای احترام میکند).
مرخص نمودن
۱)اگر نفر سردوشی داشته باشد اول با دست ادای احترام نموده سپس به چپ-چپ یا به راست-راست و عقب گرد نموده و بازدن ضربه ی پای چپ،بنا به موقعیت قدم رو یا قدم دو دور میشود و همزمان با ضربه ی پای چپ به حالت عادی برمیگردد.
۲)اگر نفر مسلح باشد در تمام حالات(جز یک مورد)با توجه به سمت به چپ-چپ یا به راست-راست و عقب گرد نموده و با ضربه ی پای چپ بنابه موقعیت قدم رو یا قدم دو دور میشود(در حمایل فنگ با دست ادای احترام میشود).
ادای احترام اجتماعی در توقف
الف)ادای احترام اجتماعی با داشتن آگاهی:
۱)یگان باید در سمت مورد نظر استقرار یابد.
۲)صدور فرمان به جای خود با ایست توسط شیپور یا ارشد افسران یا درجه داران انجام میگیرد.
۳)دادن فرمان از راست نظام یا از جلو نظام و خبردار توسط افسر ارشد افسران یا درجه داران انجام میشود.
۴)پس از صدور فرمان آزاد توسط مافوق یگان،حق آزاد شدن ندارد به جز فرمان ارشد افسران یا درجه داران که فرمان خبردار داده است.در مراسمات رسمی یا تشریفات با پیش فنگ ادی احترام میشود.
ب)ادای احترام بدون آگاهی
۱)نخستین فردی که مافوق را میبیند با اعلام ایست و سمت ورود مقام مافوق را تعیین مینماید.
۲)با فرمان ارشد افسران یا درجه داران،یگان در سمت مورد نظر مستقر میشود.
۳)فرمان (خبردار) توسط ارشد افسران یا درجه داران اعلام میشود.
۴)صدور فرمان آزاد به وسیله ی مافوق ارشد افسران یا درجه داران آزاد داده و به سمت دلخواه مستقر مینماید.
پ)ادای احترام بدون آرایش(پراکنده)
بدون سردوشی و تفنگ:هرگاه چند نفر نظامی بدون سردوشی و تفنگ(از سه نفر به بالا)بدون حفظ آرایش در محوطه ی یگان پراکنده باشند نخستین فردی که مقام مافوق را میبیند با صدای بلند اعلام میدارد:”ایست” و سمت ورود مقام مافوق را نیز اعلام مینماید. با صدای”ایست”همه ی نظامیان در سمت تعیین شده می ایستند و ارشد نظامیان خبردارمی دهد.بعد از صدور فرمان”آزاد” توسط ارشد نظامیان نیرو ها حالت “آزاد”میگیرند.
ادای احترام اجتماعی در حرکت
ادای احترام اجتماعی بدون تفنگ همان حالت رژه است. از قدم موزون تا آزاد(پرچم اول تا چهارم)فقط یگان افسری با دست ادای احترام مینمایند. یگان درجه داری نماینده ی آنها ادای احترام مینمایند.

در مواقع ادای احترام دسته جمعی در حال خبردار کارکنان در پاسخ”سلام”مقامات،فرماندهان،رؤسا و مدیران که در بدو ورود به جمع کارکنان ادا میشود باید حسب مورد به نحو زیر پاسخ دهند:
الف)پاسخ سلام یا درود
۱)نسبت به مقام معظم فرماندهی کل قوا:”الله اکبر،پاینده رهبر”
۲)نسبت به رؤسای قوای سه گانه:سلام یا درود(حسب مورد)”مقام محترم”
۳)نسبت به وزراء:سلام یا درود(حسب مورد)”جناب”
۴)نسبت به سرتیپ دومی به بالا”سلام یا درود(حسب مورد)”سردار”
۵)نسبت به ستوان سومی تا سرهنگی داخل:سلام یا درود(حسب مورد)”جناب”
نسبت به سایر پاسداران:سلام یا درود(حسب مورد)”پاسدار”.
ب)پاسخ تشویق مقامات و فرماندهان که در مراسم به صورت”خیلی خوب”بیان میشود حسب مورد به شرح زیر است:
۱)نسبت به مقام معظم فرماندهی کل قوا:”الله اکبر پاینده رهبر”
۲)نسبت به رؤسای قوای سه گانه:”الله اکبر پاینده رهبر”
۳)نسبت به وزراء:”الله اکبر پاینده رهبر”
۴)نسبت به فرماندهان،رؤسا و مدیران(حسب مورد):
سرتیپ دومی داخل به بالا:”درود جناب”
ستوان سومی تا سرهنگی داخل:”درود جناب”
سایر درجات:”درود پاسدار”.