امروزه تسلط پلیس بر زمین کافی نیست چون بسیاری از عملیات ها در قالب هوا بهتر انجام میگیرد بنابر همین پلیس ایران با بهره مندی از هواگرد های متعدد ماموریت هایی در جهت کنترل ترافیک شهر ها و جاده ها، کنترل مرزهای سراسر کشور، انجام عملیات های شناسایی و... انجام می دهد. البته فلسفه تشکیل یگان هوایی پلیس در ایران به سال های قبل از انقلاب باز میگردد اما پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و ادغام 3 ارگان ژاندارمری، شهربانی و کمیته انقلاب، نیروی انتظامی به وجود آمد و پس از تثبیت جابگاه و قدرت به عنوان مجری قانون در کشور تصمیم گرفته شد تا یک یگان هوایی در این نیرو ایجاد شود.

گروه هوایی ژاندارمری در سال 1337 شکل گرفت.یک سال بعد اولین گروه افسران
داوطلب عازم آمریکا شدند تا آموزش های لازم خلبانی را فرا گیرند.در سال 1340
و همزمان با بازگشت خلبانان گردان هوایی ژاندارمری تشکیل شد و فعالیت خود را با چند فروند هواپیمای سسنا شروع کرد.

با گسترش فعالیت گردان چندین فروند هلیکوپتر سسنا و هواپیمای سسنا 180 خریداری شد
و به خدمت درآمد.نظر به ویژگی خاص ماموریتهای ژاندارمری که باید به وسیلهء هلیکوپتر
انجام میگرفت در سال 1341 تعدادی هلیکوپتر جت رنجر و UH-1 و هواپیمای Cessna 310
خریداری و جایگزین هلیکوپترهای قدیمی شداز این پس دامنهء فعالیت گردان روز به روز
افزایش یافت تا آنجا که در سال 1353 گردان هوایی ژاندارمری به هواپیمایی ژاندارمری
تبدیل شد و با سازمانی مرکب از سه گردان عملیاتی و یک گردان تعمیرات و نگهداری به
انضمام دوایر و شعبات مربوطه فعالیت خود را ادامه داد.در همین سال با خرید تعداد
دیگری هلیکوپتر UH-1 و هواپیمای TurboCommander گام دیگری در جهت پیشرفت و کارآیی
این واحد برداشته شد.
با وقوع انقلاب و گسترش ماموریتهای کمیتهء انقلاب اسلامی برای سرکوبی مخالفان نظام و
همچنین تامین امنیت سران حکومتی و تامین امنیت در برگزاری انتخابات و اجتماعات و
از همه مهمتر مراقبت و کنترل مرزهای غربی کشور برای سرکوب مخالفان کرد لزوم تاسیس یک
سازمان هوایی در تشکیلات این نهاد احساس شد.به همین منظور یگان هوایی کمیتهء انقلاب
اسلامی برای تحقق اهداف خود در 22 بهمن 1362 به فرمان وزیر کشور وقت افتتاح شد و
فعالیت خود را آغاز کرد.و در زمانی کوتاه موفق به ایجاد ساختاری سازمانی شد و با
به خدمت گرفتن هلیکوپترهای جت رنجر UH-1 و هواپیمای Turbocommander فعالیتهای گوناگون خود را با موفقیت به انجام رساند.

در 14 فروردین سال 1370 طرح ادغام نیروهای شهربانی ژاندارمری و کمیتهء انقلاب اسلامی
پس از پژوهش های فراوان تصویب شد و بلادرنگ به اجرا درآمد. هدف از برپایی این طرح
بازنگری توان نیروهای مستعد شکوفایی تکوین و ارتباط نزدیک تر سه یگان یاد شده بود
که از واحدهای حساس کشور محسوب میشدند.
از آنجا که حراست مرزها مراقبت شهرها و دیگر امور انتظامی کشور ائتلاف گسترده ای را می طلبید به اجرای طرح ادغام مبادرت شد تا در سایهء فرمان دهی واحد قابلیتها
افزایش و محدودیتها کاهش یابد.نیروی انتظامی در راستای تدارکات پشتیبانی یگانهای زمینی خود به واحدی هوایی به نام هواپیمایی نیروی انتظامی مجهز است.

پرنده های این سازمان:
هواپیماها:
Cessna 183 :این هواپیمای سبک در سال 1340 از آمریکا خریداری شد وظیفهء اصلیش کنترل
مرزها و قاچاقچیان مواد مخدر رلهء رادیویی رابط فرماندهی شناسایی امربری
و آموزش خلبانان بود با گنجایش 5 نفر سرنشین و یک نفر خلبان.برد این هواپیما 600
مایل بود با مداومت پروازی 330 دقیقه و توان موتورش 260 HP بود
این هواپیما دارای موتور پیستونی بود و به تدریج پیش از انقلاب با ورود به خدمت
سسنا 310ها در حال از رده خارج شدن بود که با وقوع انقلاب تعدادی از این پرنده
هم مانند بسیاری از هواپیماهای این سازمان به علت نبود تکنسینها در داخل کشور زمین
گیر بود و با وجود داشتن موتوری ساده توانایی تعمیر آن پس از انقلاب وجود نداشت ولی
سر انجام با تلاش تعدادی از متخصصین جوان مورد تعمیر موتور این هواپیمای کوچک پس از
انقلاب در هواپیمایی ژاندارمری آغاز گردید کلیهء سسنا 183 ها از حدود 10 سال پیش
به علت سن بالا زمین گیر هستند

Cessna 310:این هواپیما در سال 1341 از سسنا ایالات متحده خریداری شد وظیفهء اصلیش
کنترل مرزها و قاچقچیان مواد مخدر رلهء رادیویی رابط فرماندهی شناسایی امربری و
امر آموزش بود این هواپیما با گنجایش حد اکثر 4 نفر به همراه خلبان هواپیمای بسیار
کوچکی بود دارای دو موتور پیستونی این هواپیماها نیز هم اکنون زمین گیر هستند

Cessna O-2 :وضعیت خدمتی این هواپیما در ژاندارمری مشخص نیست این هواپیما احتمالا
پس از انقلاب در اختیار این سازمان قرار داده شده است هواپیمایی دو موتوره با
قابلیت نصب راکت لانچر و توپ در چهر جایگاه زیر بال این هواپیماها توسط نیروی
هوایی به این سازمان داده شده بودند وظیفهء اصلیشان گشت هوایی بر فراز مرزها
مبارزه با قاچاقچیان مواد مخدر و سرکوب تظاهراتهای خیابانی میباشد این هواپیما
به گنجایش حد اکثر 4 سرنشین و یک خلبان می باشد وضعیت کنونی این هواپیما ها نا
مشخص است و تا حالا گراند شده اند.

TurboCommander 690 :این هواپیمای دو موتوره در سال 1353 از کارخانهء Rockwell
ایالات متحده خریداری شد هواپیمایی با سرعت بیشینهء 243 نات توان هر یک از
موتورهای توربو شفتش 717 اسب بخار و برد 1500 مایل مداومت پروازی 330 دقیقه وظایفش
رابط فرماندهی ترابری سبک و اداری است این هواپیماها مدت زیادی است که پرواز نکرده
اند و در فرودگاه قلعه مرغی پارک هستند.

هلیکوپترها:
UH-41A :این هلیکوپتر نخستین هلیکوپتر ژاندارمری بود ساخت کارخانهء سسنا که در سال
1340 به خدمت این سازمان در آمد.دارای موتوری پیستونی این هلیکوپتر گنجایش 3 نفر
سرنشین به همراه خلبان را داشت این هلیکوپتر مدت کمی در ژاندارمری فعالیت نمود و به
سرعت با HH-43 و AB-205 و AB-206 جایگزین شد وظیفهء اصلی این هلیکوپتر شناسایی گشت
هوایی و رابط فرماندهی بود.

HH-43:از خدمت این هلیکوپتر در ژاندارمری اطلاعاتی در دسترس نیست ولی احتمال دارد
این هلیکوپتر پیش از انقلاب از سوی نیروی هوایی به ژاندارمری داده شد این هلیکوپتر
ساخت کارخانهء Kaman ایالات متحده است این هلیکوپتر به تعداد 12 فروند در سال 1343
توسط نیروی هوایی خریداری شد وظیفهء این هلیکوپتر ملقب به هاشکی امداد و نجات
گشت هوایی و شناسایی بود و احتمالا به مدت کمتر از 10 سال پیش از انقلاب در خدمت
ژاندارمری بوده است و کلیهء این هلیکوپترها از مدتها پیش زمینت گیر هستند

Agusta Bell 206A :این هلیکوپتر ملقب به جت رنجر در سال 1341 از کارخانهء Agusta ایتالیا خریداری شد.
این هلیکوپتر دارای یک موتور Alison 250-C20 است سوخت مصرفیش JP-4 سرعت بیشینه اش
در سطح دریا 130 نات است مداومت پروازیش 165 دقیقه و دارای وسایل ارتباطی
گیرنده-فرستنده FM-UHF-VHF است دارای گنجایش 4 سرنشین به همراه خلبان
وظیفهء اصلیش رابط فرماندهی حمل فرماندهان شناسایی و به تازگی کنترل ترافیک
این هلیکوپتر در حال حاضر در خدمت نیروی انتظامی است و به تازگی سعی شده که آنرا با
دوربین کنترل ترافیک و مجرمان بهینه سازی کنند بهینه سازی نمایند تعداد کمی از این
هلیکوپتر هنوز در خدمت است.

Bell 206L:این هلیکوپتر همان بل 206 جت رنجر است اما دارای طولی بیشتر از آن و گنجایش
6 نفر سرنشین این هلیکوپتر ملقب به لانگ رنجر است و به تازگی به خدمت این سازمان در
آمده است کار تبدیل بل 206 های جت رنجر به لانگ رنجر در پنها صورت میگیرد.

Agusta Bell 205A:این هلیکوپتر در دو نوبت در سالهای 1340 و 1353 از شرکت آگوستا
ایتالیا خریداری شد
دارای یک موتور لایکومینگ T-35-L-43 سوخت مصرفیش JP-4,JP-5 نفت و بنزین سفید برای
یک پرواز سرعت بیشینه اش در سطح دریا 120 نات مداومت پروازی 165 دقیقه حد اکثر 12
نفر گنجایش سرنشینان وسایل ارتباطی فرستنده-گیرنده FM-HF-VHF-UHF
این هلیکوپتر از پرنده های اصلی این نیروی است و تعدادی از این هلیکوپتر پس از
انقلاب از سوی نیروی هوایی و هوانیروز در اختیار نیروی انتظامی قرار گرفت
وظیفهء این هلیکوپتر شناسایی باربری ترابری نیروها فرماندهی و به تازگی کنترل ترافیک
با وجود سن بالای این هلیکوپتر هنوز در خدمت این نیرو است.

Agusta Bell 214C:این هلیکوپتر به تازگی به خدمت این نیرو در آمده این هلیکوپتر ملقب
به اصفهان پیش از انقلاب به تعداد زیادی برای نیروی هوایی و هوانیروز ایران ساخته
شد بل 214 های نیروی انتظامی از انگشتان یک دست هم کمتر هستند احتمالا یک تا 5 فروند
مشخصاتش یک موتور لایکومینگ سوخت JP-4,JP-5 سرعت بیشینه اش در سطح دریا 140 نات
حد اکثر 150 دقیقه گنجایش حد اکثر 14 نفر به همراه دو نفر خدمه.
وظیفهء اصلیش در این سازمان خدمت در اورژانس پلیس است سپس حمل نفرات و باربری و
ترابری.

Bell 212:این هلیکوپتر به تازگی به خدمت این نیرو در آمده البته به تعداد یک فروند
هلیکوپتری دو موتوره دارای دو موتور لایکومینگ سوخت JP-4,JP-5 با گنجایش 14 نفر
جزو بل 212 های جدیدی که به تازگی در پنها از بل 205 به بل 212 تبدیل شده اند.
وظایفش حمل نفرات و باربری و ترابری فرماندهی و کنترل ترافیک.

Mil-171Sh:این هلیکوپتر روسی چند سال پیش به خدمت این نرو در آمد و بزرگترین هلیکوپتر
این نیرو است دارای دو موتور D-136 توانایی حمل حداکثر 32 نفر
وظایفش حمل نفرات باربری ترابری سنگین احتمال دارد به تعداد 10 فروند در اختیار این
سازمان باشد تمامی میل 171 های نیروی انتظامی دارای صفحات زرهی در کناره های کابین
خلبان و صفحات موتور هستند نیمی از این هلیکوپترها توانایی حمل راکت لانچر و توپ
را دارند.

هواپیمایی ناجا در حوزه امدادی بصورت مستمر در قالب پروازهای اورژانسی هوایی انجام وظیفه کند که مجروحان سوانح ترافیکی را به مراکز اورژانسی منتقل می کند. بعنوان پلیس هوایی در اقصی نقاط کشور و در قالب پروازهای شناسایی به پلیس مرزبانی و یگان‌های ویژه و راهور خدمات ارایه می نمایندحوزه‌های ماموریتی این واحد متعدد است و یکی از آن‌ها تعامل با سازمان‌های امدادی مثل هلال احمر و اورژانس است و با استقرار وسایل پرنده خود در کشور، پروازهای اورژانسی را انجام می‌هیم.

پرنده های هواناجا:

1- Bell 205

2-Mil171SH

3- Bell 206

4- Aero Commander

5- ELA 07

بل ۲۱۲

فرودگاه مادر و ستاد فرماندهی:

پایگاه اصلی هواپیمایی نیروی انتظامی:

قدیم پایگاه اصلی هواناجا شمال فرودگاه قلعه مرغی در جنوب تهران است این پایگاه دارای
آشیانه های متعدد و تقریبا متروکه برای نگهداری هواپیماهای گراند شده و یا تعمیرات

است.

جدید تهران-- پایگاه هوایی شهید آریافر

نحوه جذب و آموزش نیرو:

خلبانان هواناجا از بین خلبانان بالگرد ارتش انتخاب میشوند و در مرکز آموزش شهید وطن پور هوانیروز ارنش در اصفهان آموزش های لازم را می بینند. همچنین خلبانان هوانیروز ارتش پس از بازنشستگی در صورت تمایل میتوانند با هواناجا همکاری کنند. از مزیت های هواناجا بومی بودن پذیرش آن است و دیگر نیازی نیست پرسنل مانند خلبانان ارتش چند سال یکبار به نقاط مختلف کشور منتقل شوند و در شهر محل تولد خود خدمت میکنند.

گردش با گشت هوایی پلیس بزرگراه

پلیس بزرگراه

گشت هوایی پلیس بزرگراه از 16 تیرماه به صورت جدی فعالیت‌هایش را آغاز كرده است. در این طرح، چند فروند هلی‌كوپتر «هواناجا» در فرودگاه قلعه مرغی تهران، در اختیار پلیس راهنمایی و رانندگی قرار گرفته تا آنها كنترل بهتری روی بزرگراه‌های پر ترافیك پایتخت داشته باشند. البته اجرای این طرح فقط به تهران محدود نمی‌شود و در جاده‌های بیرون شهری هم جریان دارد. این گزارشی است از فعالیت یك ساعته یكی از این گشت‌ها در آسمان شهر تهران.

«مركز ـ پرواز، مركز ـ پرواز! ما چند دقیقه پیش حركت كردیم. یك تصادف منجر به جرح در اتوبان آزادگان گزارش شده. تا لحظاتی دیگر در محل حادثه خواهیم بود». آقای پلیس، كنار پنجره نشسته و با بی‌سیم حرف می‌زند.

سرهنگ خلبان هم تند تند دكمه‌های بالای سرش را فشار می‌دهد. سر و صدا شروع می‌شود. ملخ شروع می‌كند به چرخیدن و هلی‌كوپتر آرام آرام تكان می‌خورد، از زمین كنده می‌شود و اوج می‌گیرد. چند دقیقه پیش، صدای پرواز یك هلی‌كوپتر دیگر هم از باند آشیانه فرودگاه قلعه مرغی بلند شد. خلبان توضیح می‌دهد كه پرواز چند لحظه قبل، هلی‌كوپتر امدادی بود كه برای انتقال مجروحان تصادف پریده.

او حالا عجله دارد كه افسر گشت پلیس بزرگراه را به موقع به محل حادثه برساند. از فرودگاه تا اتوبان آزادگان فاصله چندانی نیست؛ حدودا 5 دقیقه طول می‌‌كشد. هلی‌كوپتر به سمت غرب تاب می‌خورد و از پنجره سمت راستی، صف یكی دوكیلومتری ماشین‌هایی كه همین‌طور قطار پشت هم ایستاده‌اند معلوم می‌شود.

ظاهرا هلی‌كوپتر امداد، مجروحان را با خودش برده و این‌طوری كه از این بالا معلوم است، ماموران پلیس بزرگراه در حال جمع و جور كردن صحنه تصادف هستند تا راه را زودتر باز كنند. و شاید برای همین باشد كه جناب سرهنگ از آن بالا اوضاع را عادی گزارش می‌كند.

نمای نزدیك، داخل كابین

پلیس بزرگراه

ساعت 16:50 دوشنبه اول مردادماه. اینجا هلی‌كوپتر پلیس بزرگراه. ماموریت: كنترل هوایی بزرگراه‌های تهران. هلی‌كوپتر بعد از اینكه آخرین وضعیت تصادف اتوبان آزادگان را گزارش داد، سرش را به سمت جاده مخصوص و اتوبان كرج كج كرد.

این 2 اتوبان به نوعی با آزادگان ارتباط دارند و ممكن است تصادف آن طرف، ترافیك این طرف را هم به هم بریزد. اینجا ولی همه چیز عادی است؛ ماشین‌ها در اتوبان نسبتا خلوت می‌روند و می‌آیند.

هلی‌كوپتر، 2 خلبان دارد كه در قسمت جلویی نشسته‌اند، پشت سر آنها یك كمك خلبان جوان حضور دارد كه ظاهرا كنترل فنی پرنده را برعهده دارد و درست پشت سر این 3 نفر، یك ردیف 3 تایی صندلی وجود دارد كه افسر پلیس راهنمایی و رانندگی رویش نشسته. او هر از گاهی جایش را عوض می‌كند تا به راحتی بتواند از هر 2 تا پنجره اوضاع آن پایین را گزارش بدهد.

نمای دور، بر فراز همت

ساعت از 17 گذشته كه گشت هوایی از بالای ورزشگاه آزادی می‌گذرد و از دهكده المپیك، به سمت بالای اتوبان همت پرواز می‌كند.

اینجا هم ترافیك روانی دارد، پس می‌شود رفت سراغ بقیه جاها. كادر پرواز از تمیزی هوای تهران و دید خوبی كه دارند ذوق‌زده شده‌اند. سبكی ترافیك هم همه را متعجب كرده. كاپیتان توضیح می‌دهد كه در گشت‌های روزهای قبل، اینجا همیشه ترافیك داشته: «دیروز همین‌جا عجیب ترافیك شده بود، هیچ كس هم نمی‌‌دانست چرا. ما كه پریدیم، متوجه شدیم كه آن جلو كامیونی خراب شده و این همه دردسر درست كرده. بعد هم كه جناب سرهنگ گزارش دادند و خدا را شكر مشكل حل شد». او دارد با دست به محل اتفاق دیروز اشاره می‌كند كه جناب سرهنگ توضیحاتش را درباره وظایف گشت هوایی شروع می‌كند: «كار ما گشت‌زنی بزرگراهی است. هر جایی كه اعلام مشكل شود، ما می‌رویم. معمولا اصل بار ترافیك شهر مربوط به بزرگراه‌های شمالی است. اتوبان‌های همت، مدرس، صدر و...».

آنها روزی 4 بار پرواز دارند؛ 2 نوبت صبح و 2 نوبت هم بعدازظهر: «ما از این بالا هم وضعیت ترافیك را كنترل می‌كنیم و هم حركت بین خطوط خودروها را گزارش می‌‌دهیم». آنها در هر نوبت پروازی، به بیشتر بزرگراه‌های اصلی سر می‌زنند.

سرهنگ تأكید می‌كند كه هدف اصلی آنها از راه‌انداختن گشت هوایی، منظم كردن ترافیك است، نه از بین‌بردن آن: «ما انضباط اجتماعی را می‌خواهیم، برای همین هم در صورت بروز تخلف، وضعیت را از این بالا به واحدهای بزرگراهی اعلام می‌كنیم تا آنها با موارد تخلف برخورد كنند».منظور او از واحدهای بزرگراهی همان زانتیاهای سفید پلیس بزرگراه است؛ واحدهایی كه مدام با گشت هوایی در تماسند.

پلیس بزرگراه

زانتیاسوارها به گوش باشند

«مركز ـ پرواز، مركز ـ پرواز! جنوب به شمال بزرگراه مدرس، ترافیك روان است. مشكل نداریم».

هلی‌كوپتر چند دقیقه پیش مسیر غرب به شرق همت را تا برج میلاد رفت اما ادامه نداد و به سمت بزرگراه مدرس چرخید. مقصد بعدی از اینجا، اتوبان صدر است. پرنده، از سمت اتوبان بابایی وارد صدر می‌شود و آرام در كنار مسیر شرق به غرب این اتوبان قرار می‌‌گیرد.

ساعت حدود 17:15 است. «مركز! در حاشیه بزرگراه صدر، نرسیده به خروجی كاوه یك دستگاه اتوبوس خراب شده. جرثقیل هم در محل حضور دارد. لطفا ترتیب انتقال خودرو را بدهید».

آقای پلیس توضیح می‌دهد كه اتوبان صدر، همیشه این موقع روز ترافیك دارد: «به خاطر عرض كم از ورودی مدرس تا سر كاوه، همیشه ماشین‌ها متوقف هستند، این وضعیت از قدیم بوده و كاری هم نمی‌شود كرد.اصلاح هندسی می‌خواهد».

لابه‌لای این حرف‌ها او یكی دو مورد حركت بین خطوط را گزارش می‌كند تا زانتیاسوارها، آن پایین دست به كار شوند.

پلیس بزرگراه

و این است بنزین!

میدان شهرك غرب، میدان ونك و بعد بزرگراه چمران؛ این مسیر بعدی است؛ مسیری كه به طرز معجزه‌آسایی امروز ترافیك ندارد.

دوباره برمی‌گردیم به شرق به غرب همت كه از قسمت ورودی اتوبان مدرس صف ماشین‌ها معلوم می‌شود: «خدا را شكر بعد از قضیه بنزین، ترافیك روان‌تر شده. از وقتی كه گشت هوایی هم راه افتاده، مردم بهتر با ما همكاری می‌كنند و در نتیجه تراكم محورها به نسبت كاهش یافته».

سرپرست گشت هوایی تا این حرف را می‌زند، یكی از خلبان‌ها به شوخی می‌گوید: «اگر بنزین ترافیك را این‌قدر كم كرده، كاش آن ماهی صد لیتر را هم بردارند!» و بعد خلبان بغل‌دستی ادامه می‌دهد: «به نظرم این پروازها روی مردم تأثیر روانی دارد.

صدای هلی‌كوپتر را كه می‌شنوند، حواسشان را بیشتر جمع می‌كنند». او برای اینكه شوخی كرده باشد، برای «تأثیر روانی» یك مثال هم می‌آورد: «زمان جنگ ما در منطقه كردستان می‌پریدیم. مثلا به‌ ما خبر می‌دادند فلان منطقه محاصره شده، ما هم پرواز می‌كردیم به آن سمت اما هنوز نرسیده، همچین كه صدای هلی‌كوپتر بلند می‌شد، محاصره می‌شكست!»

ظاهرا از 16 تیرماه به این‌طرف، هر روز این پروازها انجام می‌شود. البته این‌طوری كه جناب سرهنگ می‌گوید قبلا هم بوده ولی حالا تبدیل شده به روزی 4 پرواز. این اتفاق فقط مخصوص شهر نیست، بلكه آنها به طور ثابت روزانه 4 پرواز هم روی بزرگراه‌های خارج شهر دارند.

بازگشت به آشیانه

ساعت حدود 17:40 است كه كمك خلبان مسیر را با افسر پلیس كنترل می‌كند. آقای پلیس می‌خواهد نگاهی به اتوبان ستاری هم بیندازد. دستور صادر می‌شود؛ اول فلكه صادقیه و بعد اتوبان ستاری جنوب. «كسانی كه برای همراهی گشت پرواز انتخاب می‌شوند، اكثرا جزو افسران رده فرماندهی هستند.

هم به خاطر تجربه‌شان و هم به خاطر اینكه بتوانند به واحدهای پایین دستور بدهند». ساعت از 17:50 می‌گذرد، ماموریت گشت‌زنی هم تمام شده. فقط حین بازگشت به آشیانه، یك چرخی هم روی اتوبان آزادگان می‌زنند تا خیالشان از رفع گره ترافیكی آنجا راحت شده باشد.

هلی‌كوپتر از روی ساختمان‌های منطقه قلعه‌مرغی ـ ساختمان‌هایی كه روی اكثرشان كبوتر پرواز می‌كندـ می‌گذرد، بچه‌ها از توی كوچه برایش دست تكان می‌دهند، پرنده ارتفاع كم می‌كند، می‌آید روی باند و حركت ملخش كند می‌شود.

هنوز پیاده نشده‌اند كه باز صدای بی‌سیم بلند می‌شود: «مركز ـ پرواز، مركز ـ پرواز! عملیات گشت هوایی با موفقیت انجام شد. ما الان در فرودگاه قلعه مرغی فرود آمده‌ایم.»

پهپادها برای رصد و پایش جاده‌های طویل در استان‌هایی مانند کرمان، فارس و ... استفاده می‌شود این پهپادها چند کار را انجام می‌دهند، اول اینکه اقدام به پایش جاده‌ها کرده و گزارش آن را برای پلیس ارسال می‌کنند. اقدام دوم اعمال قانون و جریمه خودروهای متخلف است، این پهپادها خودروهای دارای سرعت غیرمجاز و دیگر تخلفات حادثه‌ساز را شناسایی کرده و اطلاعات آن را به پلیس راه و ماموران مستقر در راه‌ها مخابره می‌کنند و ماموران نسبت به توقیف و اعمال قانون آنها اقدام خواهند کرد.

:‌اقدام دیگر هم این است که اگر گزارش تصادفی در راه‌های فرعی و روستایی مخابره شود، این پهپادها برای بررسی و صحت سنجی و همچنین تخمین خسارت به این مناطق اعزام شده و بررسی‌های اولیه را تا زمان رسیدن واحدهای پلیس انجام خواهند داد.

:‌ در برخی از نقاط کشور به دلیل رعایت مقررات کریدورهای پروازی و ... امکان استفاده از پهپادها وجود ندارد. باید از ظرفیت های غیربالگردی مانند پهپادها برای انجام ماموریت های شناسایی منطقه در راستای رصد و برخورد با اشرار بهره ببریم

طرح فرهاد یا عملیات در کوهستان / تاریخچه واحد هوایی ژاندارمری

قره‌باغی در دورانی که در فرماندهی ژاندارمری به خدمت می‌پرداخت با توجه به دیدارهای متعددی که با شاه داشت بیش از پیش به وی نزدیک ‌شد و بدین‌سان در یکم شهریور 1354 به درجه ارتشبدی ارتقاء مقام یافت. وی تا چهارم شهریور 1357 فرماندهی ژاندارمری کل کشور را عهده‌دار بود و در این سال‌ها عملیات‌هایی در جهت برخورد با مخالفین انجام داد

یکی از طرح‌های عملیاتی که در زمان تصدی ارتشبد قره‌باغی در ژاندارمری صورت گرفت «طرح فرهاد» یا برخورد با دانشجویان در کوهستان‌های شمال تهران بود.هدف از اجرای این طرح، جلوگیری از تجمع دانشجویان و مخالفینی که در کوهستان‌های شمال تهران تمرینات ورزش رزمی برگزار می‌کردند و در کنار آن به اجرای سرودهای انقلابی می‌پرداختند، بود. از این‌رو از اردیبهشت 1357 تا آذر 1357 نیروهای مشتمل بر عناصر ژاندارمری، افراد ورزیده تیپ نیروهای هوابرد و افراد منتخب و ورزیده یگان تکاور تحت نظر ژاندارمری با دو فروند هلیکوپتر شینوک جهت شناسایی و دستگیری دانشجویان در کوه‌های شمال تهران بسیج شدند. در جریان طرح فرهاد بسیاری از دانشجویان انقلابی مورد حمله قرار گرفتند.

عملیات مقابله با دانشجویان و مخالفان رژیم پهلوی در کوهستان‌های شمال تهران که از آن با عناوینی چون «طرح فرهاد» و یا «عملیات ویژه در کوهستان» یاد می شد به شکلی توسط نیروهای نظامی به اجرا در می‌آمد که همواره با دستگیری بسیاری از دانشجویان و افرادی که در آنجا حضور داشتند همراه بود. در گزارشی که نیروی زمینی ارتش از برگزاری یکی از عملیات‌های ویژه با حضور 200 نفر از تیپ نوهد(گردان‌های 181 و 192) و 200 نفر از پرسنل تکاور گارد شاهنشاهی در ارتفاعات اوین درکه، پلنگ‌چال و جنگل کارا در تاریخ 1 /2 /1357 داده است می‌خوانیم:

«1- پرسنل در ساعت 1043، با چهار دستگاه اتوبوس ارتشى با لباس سویل[سیویل= لباس شخصی و غیرنظامی] از پادگان باغشاه به کاخ سعدآباد عزیمت و از آنجا به اتفاق پرسنل تکاور گارد شاهنشاهى با تله کابین توچال به بالاى ارتفاعات صعود سپس به صورت گروه‌هائى به سمت مناطق فوق حرکت نمودند.

2- بین ساعت 1300 الى 1800 پرسنل در ارتفاعات مختلف (جنگل کارا، پلنگ چال و ارتفاعات اوین) با حدود 900 نفر از عناصر اخلالگر که در دسته‌هاى 100 تا 200 نفرى به شعار دادن و یا اجراى نماز جماعت مشغول بوده‌اند برخورد که بنا به دستور با آنان درگیر و اخلالگران نیز متقابلاً ضمن فرار با سنگ به پرسنل حمله مى‌نمایند.

3- در خاتمه مأموریت حدود 34 نفر ]به[ وسیله پرسنل گردان 181 و گارد شاهنشاهى و 13 نفر ]به[ وسیله گردان 192 دستگیر و زخمى مى‌گردند که عده اول بلافاصله در حالی که دست‌ها و چشم‌هاى آن‌ها بسته مى‌شود به محلى که براى فرود هلى‌کوپتر در نظر گرفته شد بود تخلیه و با یک فروند هلى‌کوپتر شنوک به پادگان سلطنت آباد تخلیه و زخمى‌ها که حدود 7 نفر بودند از آنجا به بیمارستان ژاندارمرى اعزام می‌گردند. ضمناً 13 نفر بقیه پیاده به پائین ارتفاعات حمل و به مأمورین گارد شاهنشاهى تحویل گردیدند. از تعداد دستگیر شدگان وسیله تیپ 23 نوهد، 11 نفر دختر و بقیه پسر بوده‌اند (توضیح این که 6 نفر از پرسنل گردان 192 در حالی که دو نفر دختر را که به شدت از ناحیه سر و دست مجروح شده و با برانکارد به پائین حمل می‌شده‌اند در پائین پناهگاه پلنگ چال با حدود 50 نفر اخلالگران درگیر و در نتیجه دو نفر دختر فوق را از دست پرسنل خارج و با خود می‌برند.)»

قره باغی بر این باور بود که برگزاری «طرح فرهاد» در کوهستان‌های شمال تهران، بسترهای اجتماع دانشجویان ناراضی را برهم زده و به تدریج زمینه‌های خاموش سازی این اعتراضات را فراهم خواهد آورد اما برخلاف تصور وی، این تحرکات باعث افزایش خشم عمومی و به خصوص دانشجویان نسبت به سیاست‌های رژیم پهلوی شد و اجتماعات و اعتراضاتی که پیشتر در کوهستان‌های شمال تهران برپا می شد را به سطح شهر و نواحی مرکزی تهران هدایت نمود '

برچسب‌

منبع: برگرفته از مرکز بررسی اسناد تاریخی با تلخیص ' همشهری جوان ' تبیان ' دنیای هوانوردی ' ایمنی زمینی هواپیما و چند سایت دیگر '