تاریخچه شمشیر و ورزش شمشیربازی
وبلاگ نخل خلفان و باشگاه شمشیر زنی زوبین و ویکی پدیا
کلمه شمشیر شامل دو بخش شم (دم و ناخن تیز) و شیر( درنده) وهمچنین ازنیام برآوردن و درغلاف فرو بردن معنا شده است. ( در زبان انگلیسی sword ، در فرانسوی cloture و شمشیر بازی fencing). به کارگیری شمشیر در جنگهادرسراسرجهان باستان رواج داشته است ونمیتوان سرزمین خاصی راآغازگر استفاده ازشمشیر دانست.
نقش برجسته ای از مصرباستان بر جای مانده که مسابقه شمشیربازی رادر 1200 سال پیش از میلاد تصویرمیکند.در خصوص بکارگیری شمشیر به عنوان نوعی وسیله ورزشی شاید بتوان رم باستان راپیشگام خواند.اهمیت شمشیر در دوران جنگاوران ایران باستان و پس از آن در رم ،یونان ( ظهورگلادیاتورها) وپس از آن شوالیه های اروپایی در قرن 13 و 14 میلادی برجسته بود . شمشیر سمبل عدالت و شخصیت برای حامل آن و نشانه قدرت و رتبه در مضامین نظامی و مذهبی بوده است.شمشیر جزئی ازبدن ومهارت کاربردآن درجه ارزش و سلحشوری و احترام شخص می گردید.
شمشیرزنجیر اتصال به گذشته و نماد قدرت ارتش ملتها و پیوستگی تاریخ می باشد.درفرانسه زمان لوئی چهاردهم متشخص بودن افراد به آموز ش شمشیربازی بود.حمل شمشیر به عنوان شخصیت و قدرت بوده ولی به دلیل دوئل و عدالتخواهی مبارزه با شمشیراتفاق می افتاد و لازم بود که فرد نحوه مبارزه رابداند وگرنه به قیمت جانش تمام می شد.
دوئل کاران مرتکب جنایات زیادی شده ودر نبود پلیس اقدام به اجرای عدالت می نمودند(شمشیرسبک اپه).
تا قرن شانزدهم شمشیرهای سنگین که بیشتر با دو دست گرفته می شد متداول بود.(پایان قرون وسطی)
درقرن هفدهم گونه ای شمشیرسبک با پهنای نازکتر تیغه ونوک تیز با رویکرد حمله ای طراحی شد که اساس فنون رشته های فلوره (در انگلیسی foil و در فرانسه(fleuret واپه( در انگلیسی epee و در فرانسه épée ) به سبک امروزرابنیان نهاد.درآن دوره شمشیر بازی اروپا متحول ودانش ومهارت در رزم با شناخت الگوهای بررسی شده حمله و ضد حمله دارای ارزش هنری و علمی بود( شمشیرسبک اسپانیایی).در اواخر قرن هفده تکامل شمشیر سبک به کوچکترشدن باعث قابلیت مانوربسیاربالا گردید(شمشیرکوچک انگلیسی)و دوره تازه ای برای استفاده شمشیر تمرینی واموزش سربازان پیش ازنبردواقعی به کار گرفته شد.
درابتدای قرن هجدهم شمشیر سابر برای سواره نظام فرانسه طراحی شد،چون دارای گارد، تیغه بلند تر ونوک تیزجهت سوراخ کردن بدن وکشتن سریعتر بود که سوارکار بااسب بهتر ازآن استفاده میکرد و در مقایسه با شمشیرهای پهن انگلیسی مرگبارتر بود،شمشیرهای سابر فرانسوی در نبردهای ناپلئون مانند لایپزیک (دربرابر متحدین )،واترلو(ارتشهای مختلف بریتانیا،آلمان،هلند) بروکسل (1815)و نبرد کلیمان(در مقابل روسیه) استفاده شد که کارایی خوب این شمشیرهای مستقیم وتیزمشهود بود.
در قرن نوزده ارتش بریتانیا هنوز دارای شمشیرهای پهن برای برش بودند ولی در 1908میلادی شمشیردارای تیغه بلندو نوک تیز و گارد طراحی و به خدمت گرفته شد .
درآغازقرن بیستم هنوز در جنگ جهانی اول از اسب وشمشیراستفاره میشدو پس از آن نه تنها به صورت سمبلیک و تشریفاتی در نیرو های نظامی و انتظامی سراسر دنیا بلکه به صورت موضوع مهمی در هنرهای سده جدید (سینما ) نیز حظور چشمگیری دارد .
در 1911میلادی شمشیربازی در بیشتر فیلمهای سینما با قهرمانان همراه بود .(مانند نسخه اول فیلم رابین هود) و از سال 1919 تا کنون درباره شخصیت جذاب و محبوب سلحشوری و عدالت خواهی زورو سریال ها و فیلم های متعددی با حظور هنرپیشه های مطرح دنیا همچون گای ویلیامز ، آلن دلون ، آنتونی هاپکینز ، آنتونیو باندراس ، و... آفریده شدند که آثار با ارزش و پر بیننده ای در نسل جدید بوده و کودکان نیزجزء مخاطبان فراوان آن می باشند .
گذشته از تاثیر شمشیر بر تاریخ دنیای هنر و ورزش در عصر کنونی این واژه معرف و لقب بسیاری از محصولات و تجهیزات تکنولوژی روز به ویژه در بخش های نظامی می باشد به طوری که لقب یکی از هواپیماهای بمب افکن مشهور و استراتژیک روسی به نام سوخو 24 که در نیروی هوایی دهها کشور دنیا از جمله کشور عزیزمان ایران در حال خدمت می باشد ، به دلیل توانایی ویژه در انجام ماموریت ها از سوی ناتو،fencer (شمشیر باز ) معرفی گردیده است .
گر چه در دوران قدیم ورزش وبازی های مختلف برای آموزش فنون جنگی و مبارزه استفاده می شد ولی پس از خاتمه سنت های سلحشوری و شوالیه گری این امر خود زمینه ساز ظهور ورزش های نوین و رواج آن در سراسر اروپا شد . از طرفی بر اثر تکامل تمدن ها و اختراع اسلحه گرم شمشیر همچنان جزء شخصیت و بالندگی انسان های توانمند و شاخص باقی ماند . به طوری که امروزه نیز با وجود تغییرات بزرگ این واژه به شکل ورزش همچنان محبوبیت خود را حفظ نموده است . بدین ترتیب در اولین دوره المپیک عصر جدید (1896 آتن )، شمشیر بازی به صورت رسمی شرکت داشت .
ورزش شمشیربازی در آغازبااداب ششمشیربازی رزمی شکل گرفته و رشدوتوسعه یافت و ازاین رواسلحه فلوره نیز درابتدای قرن 17و18 به عنوان سلاح تمرینی تکامل وبنابراین رفته ر فته شمشیربازی به طور مستقل و به عنوان یک ورزش و نیزیک هنرجذاب علاقه مندان خودرا پیداکرد .البته غیرقانونی شدن دوئل ونیزتغییرهای چشمگیرساخت سلاحها وفنون جنگی دراین تحول بی تاثیر نبوده است.بدین ترتیب شمشیربازی به صورت ورزشی ایده آل درآمد ، چرا که درآن ورزشکار برای شکست دادن حریف خود باید ازهردو مهارت جسمی و ذهنی بهره مند باشد و تنها نیروی جسمانی راه به جائی نمی برد.ازاین روست که ورزش شمشیربازی ورزش خشنی نیست وهمه مردم در هر سن و قد وقامت وبا هر نیرویی می تواننددرشرایط یکسان به رویارویی دوستانه با یکدیگر بروند.شمشیربازی با توجه به تکنیکهای فنی و فراوان خود مهارت ورزشی بسیار کاملی به شمار می رودو نیاز به حضورذهن،توانایی آینده نگری و قابلیت پیشگیری و مقابله با حرکات بعدی حریف رادارد.فراگیری فنون و رسیدن به مهارت دراین ورزش کارچندان آسانی نبوده و در مقایسه بارشته های رزمی دیگرورزشکار می بایست دقت وتداوم در آموزش و پشتکار و ممارست در تمرین و روحیه جنگندگی وپیروزی درپیکارهاداشته باشد.که البته با آموزش درست ویادگیری مناسب هرگزفراموش نخواهد شد.
قابلیت ورزش شمشیر بازی به صورتی است که افراد معلول نیز می توانند بر روی ویلچر به این ورزش مفرح بپردازند
امروز در تمام قاره ها به این رشته جذاب مفرح با تجهیزات ایمنی مدرن شامل شمشیر، ماسک و دستگاه الکترونیکی ثبت ضربه و امتیاز برای همه سنین زن و مرد پرداخته می شود . کشور های اروپایی سالیان زیادی بر بام قهرمانی دنیا بودند ولی در سال های اخیر آسیایی ها توانسته اند در رقابت های جهانی و المپیک مدال های رنگین را بدست آورده اند . پیشینه کشور ما در این رشته با قهرمانی آسیا در 1974 همراه است و اولین ورزشکار المپیکی ایران یک شمشیر باز به نام فریدون میراز ملکم که در المپیک 1900 فرانسه در رشته اپه شرکت نموده و جزئیات شمشیر بازی ایران در تاریخچه شمشیر بازی ایران ارائه می گردد
شمشيربازي در ايران
ورزش شمشيربازي براي نخستين بار توسط ميرمهدي ورزنده در ايران معرفي و در دارالمعلمين ورزش تدريس شد. سپس در مدرسه نظام آن زمان آموزش و بتدریج گسترش یافت. در سال 1328 سه نفر از جوانان ايراني كه براي تحصيل به اروپا رفته بودند با ورزش شمشيربازي آشنا شدند و پس از بازگشت به ايران، كوشش فراواني در گسترش هر چه بيشتر اين ورزش به عمل آوردند. آقایان مهندس ابتهاج، مهندس نیر نوری و دکتر بصیر پایه گزاران اولیه شمشیربازی در ایران هستند. در همین سال فدراسيون شمشيربازي ايران را تاسيس و مهندس ابتهاج به عنوان اولین رئیس فدراسیون شمشیربازی معرفی گردید.
در سال 1329 فدراسیون آندره ماراتزي ايتاليایی را براي آموزش شمشيربازي به ايران دعوت کرد. ماراتزي با وجود آن كه حدود 70 سال سن داشت اما تلاش و كوشش بسياري در پایه ریزی مکتب کلاسیک شمشیربازی در ایران نمود.
در سال 1330 با استفاده از تجربیات مرحوم دکتر بصیر طرح توسعه و گسترش آغاز گردید و قهرمانان بنامی همچون آقایان مهندس هوشمند الماسی، امیر مهماندوست و تراب پزشکی به جامعه شمشیربازی معرفی گردیدند.
در سال 1325 مربي ديگري از ايتاليا به نام آنیلو پاساريلو ایتالیایی به ايران آمد و به مدت 10 سال در آموزش شمشيربازان ايراني و آشنا كردن آنها با شيوههاي پيشرفته اين ورزش پرداخت. اما در آن زمان مكان مشخصي براي تمرين شمشيربازان وجود نداشت و زيرزمين خاكي يك ساختمان در خيابان- فلسطين كنوني - در تهران كه محل باشگاه ايران بود، مورد استفاده دوستداران شمشيربازي قرار ميگرفت.
مهندس هوشمند الماسی که از شاگردان مکتب آندره ماراتزی بود، به منظور تکمیل دانش شمشیربازی خود به ایتالیا اعزام گردید و به مدت طولانی از آموزه های مربیان برجسته ایتالیا بهره گرفت. ایشان پس از مراجعت به ایران کمک شایانی به ارتقاء سطح کمی و کیفی شمشیربازی کشور نمود.
در سال 1345 مسابقات جهانی جوانان برای اولین بار در ايران و در تالار ورزشي تازه تاسيس هفتتير - واقع در ضلع شمالي پارك شهر تهران - برگزار شد. این مسابقات جهش قابل توجهی در شمشیربازی ایران به وجود آورد. در اين مسابقات، رئيس فدراسيون بينالمللي شمشيربازي حضور يافت وبا كمك او 3 شمشيرباز برجسته ايران (شاپور زرنگار، بيژن زرنگار و عباس افضلي) براي گذراندن دوره عالي مربيگري، عازم فرانسه شدند و در موسسه ملي ورزش فرانسه LINS به فرا گرفتن اصول و فنون پيشرفته اين ورزش پرداختند. اين3 نفر پس از بازگشت به عنوان مربيان تيم ملي مشغول به كار شدند.
در سال 1346 تیمسار مهندس هوشمند الماسی به عنوان رئیس فدراسیون منصوب گردید. از این تاریخ با بهره گیری از مربیان بین المللی داخلی و خارجی فعالیت گسترده ای به عمل آمد. در سال 1347 سالن ويژهاي براي ورزش شمشيربازي در قسمت شمالي ورزشگاه امجديه بنا گرديد و به اين ترتيب شمشيربازي در ايران شكل فعال تری به خود گرفت. در نتيجه گسترش و توجه بيشتر به شمشيربازي که با استخدام دو مربی بنام اتحاد جماهیر شوروی آن زمان (آقایان پیچکوف و تولاکوف) که با وارد نمودن انبوهی از وسایل و تجهیزات مدرن شمشیربازی همراه بود، تيم ملي مردان و زنان ايران در بازيهاي آسيايي تهران 1974 به مقام قهرماني رسید. ایران توانست 16 مدال طلا، 3 مدال نقره و 7 مدال برنز در انفرادی و تیمی به دست آورد و با شایستگی قهرمان آسیا شود. از افتخارات این دوره احراز پست ریاست کنفدراسیون شمشیربازی آسیا توسط تیمسار الماسی بود که تا چند سال بعد از انقلاب نیز در اختیار ایران بود.
از قهرمانان صاحب نام شمشیربازی ایران آن زمان میتوان به آقایان احمد اکبری، اصغر پاشاپور ، پرویز الماسی، کیومرث طلوعی در رشته فلوره، پیروز آدمیت، سرژیک آسادوریان ، اسفندیار زرنگار، ایرج دستگردی و علی بدر در رشته اپه، حمید فتحی، منوچهر شفاهی، احمد اسکندرپور، اسماعیل پاشاپور در رشته سابر و خانمها گیتی محبان، مهوش شفاهی، مریم آچاک، ژیلا الماسی و مریم شریعتزاده در رشته فلوره بانوان، اشاره کرد.
شمشیربازی در جمهوری اسلامی ایران
پس از پیروزی انقلاب اسلامی فدراسیون شمشیربازی بصورت شورایی و به ریاست مرتضی خانمحمدی اداره می شد تا این که در اواخر سال 1359 با تصميم سازمان تربيت بدني ايران فعاليت شمشيربازی متوقف شد و اين وقفه 10 سال به طول انجاميد. سپس از سال 1368 شمشیربازی دوباره فعالیت های خود را از سر گرفت. در دوره جدید فعالیت فدراسیون شمشیربازی به ترتیب آقایان علی رحیمی، سید امیر حسینی، مهدی محمدزاده و دکتر فضل الله باقراده به عنوان رئیس انتخاب شدند.
در دوره مهندس علی رحیمی (1373- 1369) خوابگاه فدراسیون احداث گردید و شمشیربازی دوره احیای مجدد خود را از سر گرفت. اولین تیم شمشیربازی پس از بازگشایی مجدد به بازی های آسیایی پکن اعزام گردید و در اسلحه سابر در جایگاه سوم آسیا قرار گرفتند.
در دوره سید امیر حسینی (1377-1373) فعالیت های قابل توجهی در زمینه گسترش و توسعه این رشته برداشته شد از جمله: برگزاری مسابقات بین المللی دهه فجر - کاپ های ستارخان، خزر، نقش جهان – اولین دوره مسابقات شمشیربازی کلاس A جهانی در سال 1375 در تهران – مسابقات قهرمانی مردان آسیا (جام ذوالفقار) و مسابقات شمشیربازی غرب آسیا در سال 1376- برگزاری اولین آزمون داوری بین المللی در ایران – دعوت از آقای یوری پیچکوف ریاست وقت فدراسیون شمشیربازی روسیه و استاد بین المللی رشته سابر جهت برگزاری کلاس توجیهی مربیگری، مدیریت و برنامه ریزی شمشیربازی مدرن در سال 1377 – اعزام عباسعلی فاریابی به دوره مربیگری بین المللی دانشگاه تربیت بدنی بوداپست مجارستان در سال 1375 و پرویز حق اندیش به دوره مربیگری فرانسه در سال1376. پس از انتخاب سید امیر حسینی به عنوان دبیر کل کمیته ملی المپیک جمهوری اسلامی ایران ایشان جای خود را به مهدی محمدزاده دادند.
در دوره مهدی محمدزاده (1382- 1377) بین المللی کردن فدراسیون شمشیربازی آغاز گردید و هم زمان با کسب کرسی نایب رئیسی آسیا توسط رئیس وقت مسابقات جام جهانی که در اواخر دوره سید امیر حسینی به جای مسابقات دهه فجر برگزار گردید، رشد وسیعی پیدا کرد و فینال های آن در اماکن تاریخی و باستانی بصورت جشنواره برگزار گردید که انعکاس جهانی داشت. این مسابقات در تخت جمشید، چهل ستون، آرامگاه فردوسی، میدان آزادی، ال گلی و نقش جهان برگزار گردید. در این دوره آقای رنه راک ریاست فدراسیون جهانی شمشیربازی وقت دو بار به ایران سفر کرد. این مسابقات در رده جوانان در یزد نیز برگزار گردید و تا حال حاضر نیز ادامه دارد. یکی از رویدادهای مهم این دوره برگزاری دو آزمون بین المللی شمشیربازی در شیراز و تبریز بود و داوران متعددی جهت شرکت در آزمون های بین المللی سایر کشور ها اعزام شدند. برگزاری اولین دوره بین المللی مربیگری شمشیربازی (school Masters) در سال 1381، راه اندازی کنفدراسیون شمشیربازی غرب آسیا به مرکزیت ایران و اعزام امید فرهی و محمدرضا یاقوتی به دوره مربیگری بین المللی دانشگاه تربیت بدنی بوداپست مجارستان نیز از دست آوردهای این دوره بود.
پس از مهدی محمدزاده دکتر فضل الله باقرزاده به سمت ریاست فدراسیون شمشیربازی انتخاب گردید. ایشان نیز در انتخابات کنفدراسیون آسیا پست نایب رئیسی را احراز نمود. کسب چندین پست آسیایی و جهانی و اعزام پیمان فخری به دوره مربیگری بین المللی دانشگاه تربیت بدنی بوداپست مجارستان از نکات قابل توجه این دوره می باشد.
قهرمانان مطرح پس از انقلاب
محمد شیخ الاسلام، رشید خالقی، عباس شیخ الاسلام، پیمان فخری، پاشا پاشاپور، امیر مهیمن رحیمی، علیرضا سیف زاده، رضا خالقی، علیرضا طاهرخانی، آرش شیخ حسینی، شهرام معصومی، هادی محمدزاده، سهیل خاوندی، رفیع صفت کار و احسان محمدزاده در رشته سابر، حمیدرضا توتونچی، مهدی زنگنه، ساسان مهماندوست، بابک مهماندوست، سیامک فیض عسگری، قدرت رضایی، مرتضی شفیعی، فرهاد رضایی، و شادروان محسن توکلی در رشته اپه، مجید قلی پور، محمد میرمحمدی، کیوان جوانشیر، محمد میرزائی، سیروس فیض عسگری، البرز حیدری، حمید ویسی، علیرضا کهریزی، داوود علیوردی، امید فرهی، امیرحسین شبکه ساز، وحید پاسافر و بابک کزلان طوسی در رشته فلوره.
سابر یک نوع شمشیر یکدمه با تیغه منحنی است که توسط سواره نظام سبک در دوران مدرن نخستین و ناپلئونی استفاده میشد. سابر نظامی به عنوان یک سلاح دوئل در شمشیربازیهای آکادمی نظامی در قرن نوزدهم مورد استفاده قرار گرفت و موجب ایجاد رشته از شمشیربازی سابر مدرن شد، که در المپیک تابستانی ۱۸۹۶ معرفی شده بود. آخرین سابری که به سواره نظام ایالات متحده اعطا شد، شمشیر پاتون در سال ۱۹۱۳ بود.
کاربرد
سابر
یک شمشیر سابر از امپراتوری اول فرانسه
سابر در ابتدا توسط سواره نظام اروپای مرکزی مانند هوسارها استفاده میشد و سپس در اروپای غربی در جنگ سی ساله گسترده شد. شمشیرهای سابر سبکتر نیز در پیادهنظام اواخر قرن هفدهم محبوبیت پیدا کردند. در اواخر قرن نوزدهم، مدلهای با انحنای کمتر تیغه رایج شد و همچنین توسط سواره نظامهای سنگین مورد استفاده قرار گرفت.
آنان که در این پندارند و میخواهند ایرانمان را پاره پاره کنند، بدانند ایران نه تنها کوچکتر نمیگردد که به وارونه خود را خواهد گسترد. نیروی شگرف و نهانی، مِهر به این خاک را در ما دمیده است.بر خاکِ این سرزمین کورش و داریوش و سورناها،ابومسلمها، مرداویجها و بابکها زیسته اند.کیستند بدمنشانِ خودباختهای که یکپارچگیِ این سرزمین را دوست نمیدارند؟کیستند بیگانهپرستانی که مِهر به این خاکِ سپند از دلهاشان رخت بربسته است؟ کیستند این سایهها که بر خاکِ پای ایرانستیزان بوسه میزنند؟. ایران یوزی ست که به پسِ هزار ها همچنان برنا و تواناست.سراغِ یوز اگر میآیید با مِهر بیایید تا مِهر ببینید، تا دریده نگردید! ایران،بادِ آرامی ست که توفان در نهان دارد! خودگستری، سرنوشتِ ایران است!در پرتو عشق و جانفشانی بیدریغ، این وبلاگ، جلوهای است از ارادت و پاسداشت تاریخ سترگ ارتش ایران و سرزمینهای دیگر؛ جایی که جان و دل نویسنده و مدیر آن، وقف ثبت و بازخوانی فصلی از حماسهها و رشادتهای مردان و زنانی است که در راه حفظ عزت و استقلال این مرز و بوم، از هیچ فداکاری فروگذار نکردهاند.در درجه نخست، گردآوری مصاحبههای پراکنده و گرانبهای ارتشیان از منابع مختلف، گامی است در جهت حفظ اصالت و روایتهای ناب این قهرمانان گمنام، تا صدای آنان در گذر زمان به فراموشی سپرده نشود. در درجه دوم، پرداختن به تاریخچهی ارتش ایران، با نگاهی ژرف و موشکافانه، در اولویت این تلاش قرار دارد؛ چرا که شناخت ریشهها و سیر تحول این نیروی عظیم، کلید فهمی ژرفتر از هویت ملی و امنیت کشور است. و در صورت فراهم آمدن فرصت و منابع کافی، بررسی ارتش سایر کشورها نیز در دستور کار قرار گرفته است؛ اما همواره منافع ملی ایران، چراغ راه و محور اصلی این پژوهشها خواهد بود.این وبلاگ، نه تنها محملی برای گردآوری اطلاعات است، بلکه عرصهای است برای هماندیشی و ارتقای دانش تاریخی و نظامی، و از این رو، از همه علاقهمندان و پژوهشگران گرامی دعوت میشود تا نظرات و پیشنهادات ارزشمند خود را جهت ارتقای هرچه بیشتر این مجموعه، با ما در میان گذارند.باشد که این تلاش، گامی باشد در مسیر پاسداشت فرهنگ و تاریخ ایران عزیز، و یادآور آن باشد که عشق به وطن، همواره سرچشمهای است برای جانفشانیها و ایثارهایی که تاریخ به خود دیده است.